İzmir Goethe Enstitüsü'nün 60. yıl dönümü ve “Kültür ve Yakınlaşma Yolculuğu” projesinin açılışı
Yolculuğumuzun resmi olarak açılışının yapıldığı gün, 04.04.2014 Cuma günü nihayet gelip çatmıştı. İzmir Goethe Enstitüsü'nün 60. yıl dönümü kutlaması çerçevesinde, “Roma Yolları Boyunca Kültür ve Yakınlaşma Yolculuğu” adlı projemiz, tören günü programının ağırlık noktalarından birini oluşturuyordu.
Sözünü ettiğimiz gün, İzmir Goethe Enstitüsü'nün Mithatpaşa Caddesi No. 907 Göztepe / İzmir adresindeki yeni binasında coşkuyla kutlanacaktı. İzmir Goethe Enstitüsü'nün önceki iki yöneticisi olan Bay Gundolf Schütze (1996 - 2001 arasında Goethe-Institut İzmir yöneticisi) ve Bay Dr. Hans-Werner Schmidt 'in (2006 – 2009 arasında Goethe-Institut İzmir yöneticisi) yanı sıra, politika ve ekonomi dünyasından da birtakım ünlüler gelmişti.
İlk başta, bir sunum ve bilgilendirme organizasyonu çerçevesinde çeşitli konuşmaların yapılması öngörülmüştü. Bunlar saat 16.00'da binada ve ayrıca dışarıda, avluda yapılacaktı. Akşam olduğunda da, onur konuklarının resmi konuşmaları ve "Unterbiberger Hofmusik" grubunun bir konseri gerçekleştirilecekti. Akşamın kapanışını, Goethe Enstitüsü açısından adeta bir zorunluluk haline gelmiş olan kokteyl teşkil edecekti.
Müşterek hazırlık çalışmalarımız (park yerinin hazırlanması ve güzergahın planlanması) sayesinde, trafiği kalabalık olan Mithatpaşa Caddesi'nden öğle sonrasının ilk saatlerinde nispeten kolay ulaşım sağlanabildi. Yardım edenlerin ve park alanının bir önceki gün hazırlanmasının faydası görüldü. Böylece, Roma yolları ağının kolay anlaşılır haritasını taşıyan sunum aracımız, İzmir Goethe Enstitüsü'nün önüne gerçekten dikkat çeken bir unsur olarak park edilebildi. Aracın hazırlanmasının ardından, üzerinde Goethe Enstitüsü'ne ve “Roma Yolları Boyunca Kültür ve Yakınlaşma Yolculuğu” adlı projeye ilişkin broşürlerin ve yayınların bulunduğu masalar da hızla kuruluvermişti. Koordinasyonu ve masalardaki yayınların dağılımını, Goethe Enstitüsü çalışanları üstlendi.
Öğleden sonrasına ayrılan program çerçevesinde, açık alanda 4 kişilik bir grup tarafından klasik müzik performansı sergilendi. Grubun üyelerini Ece Akçayüzlü (Keman), Alkım Önoğlu (Keman), Selen Çelik (Viyola) ve Yusuf Çelik (Çello) oluşturuyordu. Ayrıca yine açık alanda, "Smyrna İş ve Meslek Sahibi Kadınlar" adlı derneğin çeşitli etkinlikleri gerçekleştirildi.
İzmir Goethe Enstitüsü'nün kütüphanesinde saat 16.00'da, “Hadi Tschüss” adlı belgesel film projesinin sunumu başladı. Bu filmde Almanya ve Türkiye arasında gidip gelenlerin öyküleri kolay anlaşılır bir şekilde tasvir edilmekte olup, filmin yönetmenleri Matthias Ditscherlein ve Anne Denkinger de film gösteriminde hazır bulundular. Film sunumunun akabinde misafirlerin soruları yanıtlandı. Özellikle de, filmin günün birinde sinema salonlarının perdelerinde görülebilmesiyle ilgili olarak, Crowdfunding diye adlandırılan finansman türü hakkında.
Bunu, “İzmir Goethe Enstitüsü'nün dünü ve bugünü” adlı, enstitünün kendisi tarafından hazırlanmış olan bir film kolaj çalışması izledi. Çalışma, bizzat Goethe Enstitüsü'nün bir çalışanının yönetiminde meydana getirilmişti.
Roma Yolu Boyunca Kültür ve Yakınlaşma Yolculuğu Projesinin Sunumu
Saat 17.00'de bizim proje sunumumuz başladı. Planlanan güzergahlara ve etkinlik yerlerine, projenin karavan içinde gerçekleştirilmesine ve internet üzerinden sunulmasına dair, giriş nitelikli bir açıklama yaptık. Proje hedeflerinin ve bu hedeflerin nasıl hayata geçirileceğinin bir PowerPoint sunumuyla tasvir edilmesini, ayrıca projeye yönelik soruların yanıtlanmasını içeren bu takdimden sonra, “İzmir Goethe Enstitüsü'nün ve Türk - Alman Kültür Komitesi'nin Tarihine Dair” görsel bir belgeseldeydi sıra. Enstitü ile komite arasında, yılların akışı içinde gitgide daha yakın bir işbirliği meydana gelmişti.
Sonra Enstitü Yöneticisi Bay Roland Schmidt, hazır bulunan misafirleri saat 19.00'da, İzmir Goethe Enstitüsü'nün yeni yuvasının etkinlik salonuna davet etti. Tadilat aşaması henüz tam olarak sona ermemiş olmasına rağmen bu salon, gelecekte yapılacak etkinlikler konusunda daha şimdiden gayet net bir fikir veriyordu. Roland Schmidt giriş nitelikli konuşmasında bir kez daha vurguladı: Hâlâ “İzmir'deki küçük Goethe Enstitüsü” olarak tarif edilse de, enstitü çoktandır büyükler arasında sayılıyor. Bu da sadece 60. yıl dönümü ile göze çarpmıyor doğrusu. Öğrencilerin ve eğitim organizasyonlarının sayıları da, açık ve anlaşılır bir biçimde ikna ediyor. Mali anlamda gayet iyi olan durumu ve dengeli bütçeyi dillendirmeye, zaten hiç gerek yok.
Goethe Enstitüsü'nün rakamlarını ve etkilerini, ikinci konuşmacı Prof. Dr. Hamdi Bilgen ve Prof. Dr. Metin Çolak (her ikisi de İzmir Türk – Alman Kültür Komitesi'nin üyeleri), müteakip konuşmalarında bir kez daha açıkladılar. Goethe Enstitüsü'nün önceki iki yöneticisi de farklı anekdotları dile getirip, deneyimlerini paylaştılar. Bunları kısa konuşmasıyla, İzmir'deki Almanya Başkonsolosluğu'ndan Bayan Maria Lunau ve İzmir Büyükşehir Belediye başkanının danışmanı olan Bay Muzaffer Tunçağ izlediler. Akşamın son konuşmasını, İzmir Konak Belediye Başkanı Bayan Sema Pekdaş yaptı. Goethe Enstitüsü'nün azimli ekip üyesi Özlem İleri tüm konuşmaları tercüme etmek için elinden geleni yaptı. Eğitim görevlisi Melih Bey de bu konudaki yardımlarını esirgemedi. Böylece herkes konuşmaları anlayabildi.
Sonra sıra, akşamın en ilginç etkinliği olduğunu düşündüğümüz, "Unterbiberger Hofmusik" konserine geldi:
“Unterbiberger Hofmusik” grubunun kalbini, Irene ve Franz Josef Himpsl çifti ve Xaver, Ludwig ve Franz adlı oğulları oluşturuyor. Henüz 9 yaşında olan küçük Franz haricinde, hepsi de profesyonel müzik eğitimi almış birer müzisyen.
Müziksever olan bu büyük aile, tipik bir Bavyera kasabası olan Unterbiberg'de, tadilat görmüş, tarihi bir içki imalathanesinden kalma bir evde yaşıyor. Unterbiberg Kasabası Münih kentinin hemen yakınında bulunuyor ve Bavyera'ya özgü tüm özellikleri sergiliyor. Gelenekçilik buradan kaynaklanıyor.
Fakat Himpsl ailesi onbeş yılı aşkın bir süredir sürdürdükleri, özüne ve köklerine bağlı müzik anlayışlarının sınırlarını cesaretle aşıyorlar. Kökleri hakkında engin bilgilere sahip olan aile üyeleri ortama hakim ve özgüvenli davranıyor, kökenlere yönelik saygıyı daima muhafaza ediyorlar. Uluslararası müzik sektöründen çok değerli konuk müzisyenlerle daha doğrusu dostlarıyla birlikte, heyecan yarattıkları kadar şaşırtan kompozisyonlar ve aranjmanlar meydana getiriyorlar.
Birbirlerine eşit olan bu dehaların işbirliğini, 1994 yılında Brezilyalı yıldız trompetçi Claudio Roditi başlatmış. Unterbiberg kasabasındaki Münchner Unterfahrt kulübünde Himpsl ailesinin konuğu olarak sahne aldıktan sonra, yaptıkları özel görüşmede müşterek projenin çılgın fikri doğmuş önce.
Yalnızca birkaç ay sonra, yeni oluşturulan Himpsl Records markası altında, “Bajazzo” adlı ilk albüm piyasaya çıkmış. Bir kez başlangıç yapıldıktan sonra da, deyimlerde sıkça söylendiği gibi “gerisi gelmiş”. Kendi alanlarında çok değerli müzisyenler Andrew McNaughton, Jay Ashby, Matthias Schriefl ve Şeref Dalyanoğlu gibi isimlerle yakın bir işbirliği içinde gerçekleştirilen beş albüm daha müzik piyasasında yerini almış.
Bu albümlerdeki tarz tam olarak sınıflandırılamamakta olup, müzik ve medya dünyasındaki uzmanları, “Geleneksel-Karışım” ya da "Yerelcaz" gibi birtakım cesaret gerektiren kavramları geliştirmeye sevk etmiş. Bu arada giderek büyüyen bir hayran kitlesi, Unterbiberg kasabasının müzisyen sakinlerini izlemekte ve heyecanla alkışlamakta..
Bu alkışların en iyi ve tam karşımızda duran kanıtı ise, Jay Ashby ile birlikte ürettikleri yedinci CD'leri: “Bavaturka – Türk Yolculuğu“!
Bu albüm aynı zamanda; tüm kültürlere yönelik meraktan ve açık fikirlilikten hareketle işbirliklerinin ve hatta dostlukların oluştuğunu da kanıtlamaktadır. Söz konusu dostluklar, doğallığını koruyarak gelenekleri birbirleriyle ilintileyebilmekte ve musiki ile birleştirerek hiç duyulmamışın ortaya çıkmasını sağlayabilmektedir.
Bunun nasıl olabildiğini ve “Bavaturka – Türk Yolculuğu“ adlı eserin buradan nasıl meydana gelebildiğini, en etkileyici şekilde grubun lideri ve ailenin reisi Franz Josef Himpsl kendisi anlatıyor:
“Biri bana beş yıl önce; günün birinde Türkçe bir program sunacaksınız diye kehanette bulunmuş olsaydı, anlayıştan uzak bir şekilde başımı iki yana sallardım doğrusu.
Ancak ne derler: Asla asla deme… Zira bu gelişmenin tohumları, 2005 ve 2008 yıllarında Goethe Enstitüsü'nün daveti üzerine İzmir ve İstanbul kentlerini ziyaret ettiğimizde atılmıştı bile. Türkiye'de bulunduğumuz sürede inanılmaz bir misafirperverlikle, had safhada ilginç insanlarla ve müthiş müzisyenlerle tanıştık. Ayrıca Türk müziğini tanıma fırsatı edinebildik ve tüm bu izlenimlerin etkileri bugüne kadar sürdü.
Türk müziği ile Bavyera müziği arasında eskiden beri süregelen bir bağ var mı, hiç etkileşim içinde bulundular mı acaba? Türk müziğinin tek sayılı ritm çeşitleri ve makamları 300 yılı aşkın bir süredir, Balkan kökenli müziğe örnek teşkil ediyor. Bunu duymamak mümkün değil. Balkan müziği ise, Bavyera müziğini dolaylı olarak etkiliyor.
Bizim Türk ve Bavyera müziğini kaynaştırma fikrimiz, tipik “Unterbiberg Tarzı” ile çok iyi uyum sağlayarak zamanla biçim kazanmaya başladı. Müzikal anlamda çok yabancı olan bir dünyaya attığımız ilk adımlar, birer müzisyen olarak bizlere fazlasıyla ter döktüren provalar yaşattı. Ve bu noktada, son derece işinin ehli bir müzisyen tarafından gerekli desteği görmemiş olsaydık , herhalde fazla yol alamazdık… Sen çok yaşa, sevgili Şeref!“
